Als CDA-senatoren stemmen tegen strafbaarstelling van illegaliteit, herstelt dat het vertrouwen in het maatschappelijk middenveld. Dat schrijven Monica van Berkum, Henk van Houtum en Willem van de Put van het Migratieberaad in een opiniestuk in Trouw. OnMigration was betrokken bij de totstandkoming van dit artikel.
Alle professioneel bij migratie betrokken organisaties waarschuwen: doe dit niet, stel illegaliteit niet strafbaar. De VNG, de Raad van State, de IND en het COA, de Orde van Advocaten, de zorgsector, de politie, de Adviesraad Migratie, het College voor de Rechten van de Mens, Vluchtelingenwerk en kerken – hun conclusie is opvallend eensgezind: stafbaarheidstelling van illegaal verblijf is onuitvoerbaar, onmenselijk en zal problemen vergroten in plaats van oplossen.
Toch staat het CDA in de Tweede Kamer volgens de CDA-woordvoerder asiel positief tegenover de wetten (Trouw, 6 februari) En dat terwijl de partij zich profileert als partij van uitvoerbare wetgeving, bestuurlijke verantwoordelijkheid, menselijkheid en fatsoen. Wat blijft er van deze belofte over als er wetten worden doorgezet waar het maatschappelijk middenveld zich zo expliciet tegen keert
Geschonden vertrouwen herstellen
Formateur Letschert raadde het kabinet met klem aan het geschonden vertrouwen in de samenwerking met de maatschappij te herstellen. Haar oproep was helder: ze zei dat de nieuwe coalitie mede-overheden, maatschappelijke organisaties en adviescolleges serieus moet nemen, met ze moet samenwerken en ze in een vroeg stadium bij beleid moeten betrekken. Precies dat dreigt hier niet te gebeuren. Dat is geen sterke start voor een coalitie en ook niet voor het CDA, dat veelvuldig hamert op besturen ‘vanuit het midden’.
Dat strafbaarheidsstelling geen antwoord is, blijkt ook uit gesprekken in het land. Het Migratieberaad, een onafhankelijk burgerinitiatief, sprak met zo’n tachtig mensen op sleutelposities, dwars door de politieke linies heen. Onder hen waren veel burgemeesters en wethouders, ook van CDA-huize.
Niemand noemde strafbaarheidsstelling als oplossing. Lokale bestuurders gaven herhaaldelijk aan dat ze meer last dan steun ervaren van het landelijk beleid bij het oplossen van migratievraagstukken. Dat dreigt nu precies weer te gebeuren: de last wordt bij de uitvoering en lokale bestuurders gelegd, terwijl die luid en duidelijk hebben aangegeven dat het onuitvoerbaar is en ingaat tegen waarden die nog steeds breed worden gedeeld.
Dat er in het CDA discussie is over die stafbaarheidsstelling, weten we. Dat het bij organisaties ontbreekt aan draagvlak voor de voorgestelde asielwetten, weet het CDA ook. Zij vrezen voor chaos als deze wetten ingevoerd worden vóór de implementatie van het EU-migratiepact, dat overigens op geen enkele manier vraagt om strafbaarheidstelling van illegaliteit.
Fatsoenlijke samenleving
Het kan anders. Veel bestuurders en burgers experimenteren met goede eigen oplossingen voor asiel- en arbeidsmigratie, terugdringen van illegaliteit en kansrijke terugkeer. Diverse bedrijven werven actief nieuwkomers en pleiten, samen met de Europese Commissie en maatschappelijke organisaties, voor meer legale routes voor arbeidsmigranten, waarmee je illegaliteit deels terugdringt. Het perspectief ligt hier niet in symbolische strafwetgeving, maar in verbinden van al die goede maatschappelijke initiatieven en ideeën, er ruimte aan geven en ondersteunen met landelijk beleid.
Wie naar de VS kijkt ziet wat er kan gebeuren. Ook hier slaat bij mensen, zeker met een migratieachtergrond, de angst om het hart. Met stafbaarheidstelling van verblijf lopen we het risico een stap te zetten in de richting van een klimaat dat we niet willen. Daarmee gaan we een grens over en geven we ruimte aan de verkeerde weg, waar we later hoogstwaarschijnlijk van zeggen: daar namen we de verkeerde afslag.
In de CDA-fractie in de Eerste Kamer zijn er serieuze bezwaren tegen de strafbaarstelling van illegaliteit. Onze oproep aan CDA- senatoren is: maak waar wat u zegt belangrijk te vinden. Neem het maatschappelijk middenveld serieus. Luister naar gemeenten, professionals en uitvoerders. Van hen moeten we het hebben in de uitvoering van beleid én in het overeind houden van een fatsoenlijke, menselijke samenleving waar ook het CDA voor staat. Maak een goeie start met deze coalitie.
