Wat opvalt: ook al lopen de persoonlijke meningen over vluchtelingen uiteen – van positief tot kritisch – zodra het gaat over wat er concreet moet gebeuren, trekken deelnemers opvallend vaak dezelfde conclusie. Het gewenste beleid wordt breed gedragen, ongeacht achtergrond of houding.

De gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar vroegen eind 2024 aan inwoners én vluchtelingen wat er nodig is voor goed samenleven. De resultaten tonen een opmerkelijke mate van eensgezindheid: ongeacht leeftijd, achtergrond of houding tegenover vluchtelingen, worden dezelfde prioriteiten genoemd.

Taal als sleutel tot contact

De hoogste prioriteit? De Nederlandse taal en cultuur leren. Zowel in de digitale als fysieke raadplegingen – waaronder gesprekken met statushouders, Oekraïense vluchtelingen en asielzoekers – wordt taal gezien als dé sleutel tot meedoen. Niet alleen om werk te vinden, maar ook om contact te maken met buurtgenoten. “Als je de taal niet spreekt, kun je de deur naar de samenleving niet openen,” aldus een deelnemer.

Werken als fundament voor zelfstandigheid

Ook werk en opleiding scoren hoog. Vluchtelingen willen graag hun eigen brood verdienen en bijdragen aan de samenleving, maar lopen tegen praktische barrières aan. Denk aan diploma’s die niet erkend worden, gebrekkige toegang tot kinderopvang of onduidelijkheid over verblijfsstatus. In de woorden van een deelnemer: “Ik ben ingenieur, maar zonder kinderopvang kan ik niet werken. Ik wil dolgraag bijdragen, maar de omstandigheden maken dat moeilijk.”

Een veilige omgeving voor iedereen

Veiligheid in en rondom opvanglocaties wordt door zowel inwoners als vluchtelingen gezien als randvoorwaarde voor samenleven. In de raadpleging geven deelnemers aan dat veiligheid wederzijds moet zijn: vluchtelingen willen zich welkom en veilig voelen, terwijl omwonenden behoefte hebben aan duidelijke afspraken en transparante communicatie.

Eensgezind, maar ook zorgen

Bijna 80% van de deelnemers vindt dat samenleven van twee kanten moet komen. De meerderheid van de inwoners vindt bovendien dat vluchtelingen zich welkom moeten voelen in de gemeente. Toch klinken er ook kritische geluiden: sommige inwoners maken zich zorgen over woningverdeling of roepen op tot meer transparantie vanuit de overheid.

Wat doen de gemeenten met deze input?

De drie Liemerse gemeenten nemen de resultaten mee in hun verdere beleid. Zo wordt er geïnvesteerd in taalonderwijs, toegang tot werk en passende woonoplossingen. De gemeenten werken daarbij samen met onder meer taalscholen, welzijnsorganisaties en woningcorporaties.

“Dit onderzoek laat zien dat er in de Liemers ruimte is voor nuance én verbinding. Inwoners en vluchtelingen delen verrassend vaak dezelfde waarden. Het is nu aan ons om daar beleid op te maken dat werkt voor iedereen.”
– Gemeente Westervoort, namens de drie gemeenten

Over het onderzoek

De raadpleging is uitgevoerd door OnMigration en  Populytics, met aanvullende sessies van Bureau AM. In totaal deden 2.562 inwoners mee via een representatieve raadpleging, en nog eens ruim 1.000 via een open variant. Daarnaast spraken ruim 50 vluchtelingen, statushouders en Oekraïense ontheemden in groepsgesprekken over hun ervaringen en wensen.

Samenvattingen en het gehele rapport zijn hier te vinden.